Trải Nghiệm Trà Đạo Tại Tokyo: Một Sáng Trên Đất Nhật

Đi Tới Tokyo, Khám Phá Trà Đạo

Mình đã khá hồi hộp khi bước tới địa chỉ ở Kakinokizaka. Trà đạo Nhật Bản từ lâu đã nằm trong danh sách những điều mình muốn trải nghiệm, và giờ đây khoảnh khắc này cuối cùng đã đến, nhưng mình không biết sẽ phải đối diện với điều gì. Trà đạo, hay còn gọi là chanoyu (hoặc sado/chado), mình chỉ có những ý niệm mơ hồ về nó. Mình biết đó là một nghi thức trang trọng, có cấu trúc rõ ràng và gắn liền với truyền thống, với những cách thực hiện rất cụ thể. Ở Nhật, có một kỳ vọng ngầm rằng mọi người phải tuân thủ các quy tắc một cách cẩn thận. Mặc dù cố gắng chú ý, nhưng ngay cả những sai sót không cố ý cũng có thể khiến người khác không hài lòng. Là người hay suy nghĩ nhiều, mình cảm thấy lo lắng về việc mắc lỗi và làm mình xấu hổ, nhất là trong một môi trường trang trọng như trà đạo. Thế nhưng, bây giờ thì không còn thời gian để rút lui nữa, đây là cơ hội để mình học hỏi, và mình quyết không để lo âu chi phối mình. Hít một hơi thật sâu, mình bấm chuông và chờ được mời vào.

Trà Đạo Tại Tokyo

Tokyo có nhiều trải nghiệm trà đạo thú vị để chuyến đi của bạn thật đặc biệt. Một số lựa chọn gồm: Trà đạo Nhật Bản trong phòng trà riêng, trà đạo kết hợp với bữa trưa Kaiseki tại một nhà hàng cổ, bữa tối cha-kaiseki riêng tư cùng cocktails cá nhân hóa trong một phòng trà đặc biệt ở Tokyo, và học làm bánh ngọt truyền thống từ một giáo sư của trường phái Bifu. Trong đó, trà đạo Sencha cũng rất nổi bật.

Mục Đích Của Trà Đạo Nhật Bản

Đối với người phương Tây, việc thưởng thức trà thường là một trải nghiệm xã hội. Chẳng hạn như buổi tiệc trà kiểu Anh là dịp để gặp gỡ và thưởng thức đồ ăn ngon. Nhưng trà đạo ở Nhật Bản khác hẳn. Mục đích không chỉ là uống trà mà còn là nuôi dưỡng sự hiện diện. Bị ảnh hưởng sâu sắc bởi Phật giáo Thiền, trà đạo khuyến khích cả chủ và khách tạm gác lại cuộc sống hối hả hàng ngày để tận hưởng từng khoảnh khắc chia sẻ. Mỗi cử chỉ trong nghi thức đều có ý nghĩa – từ cách khuấy trà đến cách cầm chén. Những hành động này không phải để gây ấn tượng mà để tập trung sự chú ý. Trong một thế giới luôn kéo chúng ta theo nhiều hướng khác nhau, trà đạo tạo ra một không gian hiếm hoi nơi mà không gì được vội vã hay lãng phí. Thời gian như ngừng lại, và việc pha trà trở thành một hình thức thiền tĩnh lặng.

Trải Nghiệm Một Buổi Sáng Tĩnh Lặng Tại Tokyo

Mình đã tham gia vào trải nghiệm trà đạo tại To-Ri-An, một trường Urasenke ở Meguro, Tokyo. Đây là một trong ba trường trà đạo lớn nhất Nhật Bản. To-Ri-An do một cặp vợ chồng, Souei Funakoshi và Souai Kawada, điều hành. Mình đã chuẩn bị gặp một phiên dịch viên, nhưng hai giáo sư lại thông thạo tiếng Anh. Souei-san chào đón mình ở cửa và hướng dẫn vào phòng trà, nơi mình được ngồi trước tokonoma (góc thờ). Souai-san giải thích rằng tokonoma là trái tim tinh thần của phòng trà, nơi trưng bày kakemono (cuộn tranh treo) và chabana (hoa trang trí đơn giản).

Mỗi mùa đều mang đến những thay đổi trong trà đạo. Cuộn tranh thường mang ý nghĩa phản ánh mùa mà nó được trưng bày. Trong buổi trà đạo của mình, cuộn tranh được chọn là câu chuyện nổi tiếng trong Đạo giáo mang tên "Câu Chuyện Con Ngựa Mất". Đây là một câu chuyện mạnh mẽ nhắc nhở chúng ta chấp nhận thế giới như nó vốn có. Mình tham dự To-Ri-An vào cuối mùa đông, và hoa tsubaki (hoa nhài) được sử dụng trong buổi hoa hôm đó. Loại hoa này nở từ cuối đông đến đầu xuân, thường được dùng trong trà đạo vào những tháng lạnh.

Các Hành Động Tinh Tế Trong Trà Đạo

Trong phòng trà, một lò sưởi được thiết kế để nấu nước cho trà. Lò sưởi này thường được dùng vào mùa đông, nhưng vào mùa hè sẽ dùng lò di động. Souai-san chỉ cho mình tana, một giá đỡ nhỏ dùng để đặt dụng cụ. Trên đó có một hộp trà nhỏ, dưới có mizusashi – một bình lớn chứa nước lạnh để bổ sung cho kama và để rửa sạch các dụng cụ sử dụng trong nghi thức. Souai-san mở hộp trà và cho mình xem chữ khắc bên trong nắp, ghi tên thầy trà để chứng nhận chất lượng matcha.

Souai-san hướng dẫn mình ngồi đúng tư thế. Tư thế ngồi truyền thống của Nhật gọi là seiza – ngồi trên gót chân với chân gập về dưới. Nếu bạn không quen ngồi như vậy thì sẽ khá khó khăn và có thể hơi đau. Mình đã cố gắng gượng chịu đựng sự không thoải mái để gây ấn tượng với các vị thầy, nhưng mình cũng biết rằng trường Urasenke cho phép khách ngồi ghế. Đây là một trong những điểm khác biệt giữa Urasenke với các trường khác như Omotesanke hay Mushanokoujisenke.

Trà Đạo và Văn Hóa

Ngay khi Souei-san bước vào phòng với một đĩa wagashi – một loại bánh truyền thống của Nhật, buổi trà đạo chính thức bắt đầu. Mình đã thưởng thức matcha và wagashi nhiều lần trong các vườn Nhật nhưng không ai từng nói với mình rằng bạn nên ăn wagashi trước khi uống trà. Hương vị mạnh mẽ và đầy cỏ của matcha có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu, nên wagashi thường được dùng để làm dịu đi vị đắng của trà. Wagashi có nhiều loại khác nhau, trong đó đẹp nhất phải kể đến nerikiri – một loại wagashi làm thủ công từ đậu trắng. Món này được làm để giống như một chiếc lá, có lẽ để tượng trưng cho mùa xuân đang đến.

Ngay từ khi Souei-san bước vào phòng, bạn sẽ cảm nhận được trà đạo có sự nghiêm túc hơn nhiều so với văn hóa trà phương Tây. Đầu tiên, gần như không có cuộc trò chuyện nào. Những khoảng lặng dài trôi qua, và bất cứ điều gì được nói ra đều nằm trong nghi thức. Điều này hoàn toàn có chủ ý. Khi không có cuộc trò chuyện để phân tâm, bạn sẽ chú tâm vào những điều khác – từ cách Souei-san làm sạch dụng cụ, đến âm thanh nước sôi trong ấm, và đến những bước đi chính xác diễn ra trước mắt bạn.

Trong trà đạo Nhật Bản, mọi hành động đều phải chuẩn xác, không có gì là ngẫu hứng, thậm chí cả cách mà Souei-san gấp khăn hay góc độ cầm muôi. Sự tỉ mỉ này, kết hợp với sự thành thục trong nghi thức và sự hiện diện có chánh niệm, là lý do tại sao việc trở thành một bậc thầy trà đạo mất nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ.

Bài viết tham khảo từ nguồn: Will Fly For Food